Autisme en liefde: relatietherapie bij partner met autisme

Christien Procee en Joke Heusinkveld geven relatietherapie aan stellen waarvan een van beide partners autisme heeft. Ze vertellen wat er in deze therapiesessies mogelijk is en hoe een relatie waarin autisme een rol speelt een succes kan worden. Het Autisme Kenniscentrum sprak met ze over de mogelijkheden van deze therapiesessies en hoe een relatie waarin autisme een rol speelt een succes kan worden.

Wat zijn de belangrijkste relatieproblemen als een van de partners een autisme spectrumstoornis (ASS) heeft?

Bijna alle stellen geven aan dat communicatieproblemen een grote rol spelen: partners begrijpen elkaar heel vaak echt niet. Ook zijn er vaak problemen op het gebied van intimiteit en seksualiteit. Mede daardoor horen we vaak dat béide partners zich eenzaam voelen. Het opvoeden van kinderen is voor deze ouders vaak zwaar: de ouder met ASS raakt al snel overprikkeld. Ook het afstemmen op wat de kinderen (emotioneel) nodig hebben, vraagt veel. Hierdoor heeft de partner zonder ASS vaak het gevoel dat een onevenredig groot deel van de opvoeding op zijn of haar bordje terecht komt.

Is relatietherapie voor stellen met een partner met ASS anders dan bij stellen waar ASS geen rol speelt?

Binnen de relatietherapie is veel ruimte voor het vertalen tussen de partners: voor de partner zónder, hoe iemand met autisme denkt, maar ook voor de partner mét ASS, hoe iemand zonder autisme denkt. We geven uitleg over autisme en welke gevolgen dat heeft in hun relatie.

De overeenkomst met gewone relatietherapie is dat we ook bij deze relaties oog hebben voor het karakter en de levensgeschiedenis van béide partners.

Om deze stellen te kunnen helpen is het essentieel om als relatietherapeut voldoende kennis van ASS te hebben, om beide partners goed te kunnen begrijpen. Autisme heeft immers een grote impact.

Zit er nog verschil in de hulpvragen wanneer een man of vrouw ASS heeft?

Vrouwen met ASS lijken veel actiever bezig te zijn met hun diagnose. Van vrouwen wordt op sociaal gebied iets anders verwacht dan van mannen in onze maatschappij. Vrouwen met ASS hebben zich op sociaal gebied vaak heel erg aangepast, waarmee ze voortdurend overvraagd zijn. Het lijkt erop dat vrouwen met ASS eerst veel ruimte en aandacht nodig hebben voor ASS en wat dat in hun leven betekend heeft. De relatieproblemen zijn daar dan een onderdeel van.

Bij mannen met ASS staan de relatieproblemen vaak meer op de voorgrond. Zij hebben vaak minder last van hun autisme, maar vooral van het feit dat hun partner er last van heeft. Het initiatief voor relatietherapie komt dan ook vaak van hun partner.

Hoe zien die therapiesessies eruit?

We laten zien hoe bepaalde patronen in een relatie zijn ontstaan en welke rol autisme daarbij speelt. Vaak doen we dat aan de hand van hele concrete situaties uit het dagelijks leven van het stel. We merken dat de uitleg over autisme voor beiden veel duidelijker is door deze koppeling aan echte situaties. Verder zijn acceptatie en verwerking een belangrijk onderdeel van de therapie. Je realiseren dat deze relatie anders is dan de doorsnee partnerrelaties en ook altijd anders zal zijn. Hoe kun je als stel verder op een manier waarmee jullie beiden tevreden zijn? We visualiseren veel. We gebruiken duplo- en playmobilpoppetjes, of plaatjes, tekeningen of overzichten op een groot bord. We merken dat het visueel maken van dingen helpt om ze te kunnen onthouden.

Waar moeten jullie rekening mee houden in de therapie wat betreft ASS? Welke valkuilen zijn er?

Dat je er vaak naast zit! Zowel voor therapeuten als voor stellen blijft het belangrijk om te checken of je de ander goed begrepen hebt. Iemand met ASS zegt dat vaak niet uit zichzelf, dus daar moet je naar vragen. Ook is het altijd ingrijpender dan je denkt. Een diagnose en daarna wat tips en trucs hoe om te gaan met het autisme is niet genoeg. Autisme blijft! Het is echt meer dan de gewone man-vrouw-verschillen waar je in je relatie ‘last’ van kunt hebben.

Welk gedrag van partners (met en zonder ASS) werkt bevorderend voor de therapie?

Een open houding, waarin het autisme bespreekbaar is, helpt. Elkaar opnieuw willen en kunnen leren kennen en de ideeën die je over de ander had bij kunnen stellen. Soms moet je daarvoor eerst uitzoeken wat je belemmeringen zijn voor zo’n open houding. Als het lukt om opnieuw naar elkaar te kijken, kun je samen op ontdekkingstocht. Je onderzoekt dan hoe jullie op een nieuwe manier jullie relatie vorm kunnen geven.

Welke eigenschappen waarderen partners vaak aan mensen met ASS?

Mensen met ASS zijn vaak heel trouw in de relatie. Het zijn vaak harde werkers, ze zijn betrouwbaar, loyaal en eerlijk. Ze zijn bereidwillig en zetten zich in, mits duidelijk is wat er verwacht wordt. Dit zijn mooie eigenschappen die we vaak zien. Ook binnen de relatie kunnen deze eigenschappen zeer waardevol zijn. Als beide partners ieder hun afzonderlijke eigenschappen inbrengen in de relatie, en ze waarderen het mooie van elkaar, kan dat de relatie erg versterken.

Contact

Voor een vermoeden van Autisme Spectrumstoornis kun je contact opnemen met het Autisme Kenniscentrum. We vinden het belangrijk om de bevindingen van wetenschappelijk onderzoek over kwaliteit van leven bij ASS in de praktijk toe te passen. Zij zijn er voor volwassenen vanaf 18 jaar met (een vermoeden van) een autisme spectrumstoornis (ASS). Je kunt ook terrecht op een van de locaties van Dokter Bosman.  Bel 088 226 76 26 of mail ons.

Bijgewerkt: 4 april 2018